Afta – małe a bolesne i dokuczliwe

Afta – małe a bolesne i dokuczliwe

Jeśli w twojej jamie ustnej pojawiają się małe owrzodzenia, które sprawiają ci nieznośny ból utrudniając jedzenie i picie, prawdopodobnie są to afty.

Co to jest afta? 

Afty z łac. Aphtosis, są to otwarte owrzodzenia i nadżerki zlokalizowane w jamie ustnej zwykle na wewnętrznej stronie policzków, wargach, języku, podniebieniu, migdałkach, czy dziąsłach. Stanowi zapalnemu może towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Jeżeli afty występują z nawrotami, mamy wtedy do czynienia z aftozą. 

Afty mają formę bolesnych nadżerek bądź owrzodzeń wielkości od ok. 0,1 do 2-3 cm, są pokryte białym, żółtawym lub szarym nalotem otoczonym różową lub czerwoną obwódką. Samoistnie znikają w okresie 4 do 8 dni. Afty mogą występować pojedynczo lub w grupie kilku.

Afty to obecnie dość powszechna dolegliwość. Szacuje się, że cierpi na nią 10% populacji. Zwykle pojawia się u młodych osób w wieku od 10 do 40 lat. Nieco częściej występuje u kobiet. Dolegliwość ta jest bolączką kobiet ciężarnych co ma związek z wyższym stężeniem hormonów, głównie progesteronu, który jest odpowiedzialny za przekrwienie dziąseł, a co za tym idzie dziąsła są wtedy narażone na urazy mechaniczne. Skłonność do występowania aft jest uwarunkowana genetycznie. Udowodniono, że jeśli oboje rodzice zmagają się z aftami, to ich potomek z 90-procentowym prawdopodobieństwem będzie miał również ten problem.

Jeśli afty pojawiają się częściej niż raz w roku, należy zgłosić się do lekarza, który może zaproponować dodatkowe badania celem stwierdzenia czy nie towarzyszy im inne schorzenie.

W zasadzie bolesne afty mogą pojawić  się u każdego człowieka, bez względu na wiek, płeć czy uwarunkowania genetyczne. 

Rodzaje, przyczyny i objawy aft

Wielkość afty zwykle wskazuje na przyczynę jej powstania.

Afty małe – wielkość do 10 mm. Są bolesne i niezwykle dokuczliwe. Goją się samoistnie w ciągu kilku dni i nie pozostawiają blizn.

Przyczyną powstawania małych aft są zwykle urazy mechaniczne powstałe, np. w skutek:

• nieprawidłowego szczotkowania zębów
• skaleczenia błony śluzowej
• zabiegu stomatologicznego
• źle dopasowanej protezy czy aparatu ortodontycznego

Pojawiają się również z powodu:

• niewłaściwej higieny jamy ustnej
• próchnicy
• kamienia nazębnego
• przyjmowania antybiotyków
• niewłaściwej diety
• spożywania brudnych owoców
• jedzenia brudnymi sztućcami
• nawyku wkładania do ust przedmiotów, np. długopisu
• nawyku obgryzania paznokci

Mogą towarzyszyć, np.:

• alergii
• stresowi

Afty duże – wielkość od 1 do 3 cm. Występują dość rzadko. Są bardzo dokuczliwe, utrudniają mówienie, jedzenie i koncentrację. Może im towarzyszyć stan podgorączkowy, osłabienie, powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Afty duże najczęściej pojawiają się na podniebieniu. Dużo dłużej się goją, nawet do 4 tygodni i często pozostawiają blizny.

Do przyczyn powstawania aft dużych zalicza się:

• nieprzestrzeganie zasad higieny jamy ustnej
• spożywanie twardych produktów
• spożywanie żywności zawierającej konserwanty
• używanie past do zębów zawierających w swoim składzie dodecylosiarczan sodu
• zaburzenia hormonalne
• niedobór witamin i składników mineralnych, głównie żelaza, kwasu foliowego, witamin  A, B, C
• zaburzenia autoimmunologiczne (np. zakażenie wirusem HIV)
• stosowanie leków immunosupresyjnych
• chemioterapię

Afty opryszczkopodobne – wielkość od 1 do 2 mm, licznie występujące - równocześnie nawet do kilkuset. Są niezwykle bolesne i uciążliwe.Czas ich gojenia wynosi zazwyczaj około 2–3 tygodnie. Przyczyną powstawania jest opryszczkowe zapalenie jamy ustnej.

Afty powracające, tzw. aftoza nawrotowa – to nadżerki mające tendencję do nawracania, które mogą być zwiastunem poważniejszych chorób. W tym przypadku nie należy problemu bagatelizować i trzeba udać się do lekarza, który zleci odpowiednie badania.

Afty te mogą być bowiem objawem, np.:

• choroby Leśnioweskiego-Crohna
• choroby refluksowej
• choroby migdałków
• syndromu Behceta
• celiaki
• zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego
• zapalenia zatok

Sposoby zapobiegania i leczenia aft

Leczenie aft powinno się zacząć od usunięcia przyczyny ich powstania, a więc:

• należy zadbać o odpowiednio zbilansowaną dietę
• należy zadbać o dostarczanie organizmowi witamin i minerałów
• należy z uwagą przyglądnąć się wnętrzu jamy ustnej - korzystając z lusterka stomatologicznego
• warto zadbać o wyleczenie ubytków w zębach i usunięcie kamienia - pasty do zębów usuwające osad 
• należy stosować odpowiednie szczoteczki - manualne lub elektryczne i soniczne z dopasowaną końcówką - szczoteczki do zębów
• należy pamiętać o odpowiedniej technice szczotkowania zębów - nie szorujemy, tylko wymiatamy
• jeśli występuje tendencja do odkładania się płytki nazębnej należy stosować pasty i płukanki, spraye, które skutecznie hamują, redukują i zwalczają płytkę nazębną - produkty zwalczające kamień nazębny
• osoby z aparatem ortodontycznym powinny poprosić lekarza dentystę o skorygowanie elementów podrażniających śluzówkę jamy ustnej; osoby te powinny stosować dedykowane im pasty, płyny, woski i szczoteczki, które pomogą w utrzymaniu właściwej higieny jamy ustnej - produkty do higieny jamy ustnej dla osób korzystających z aparatów ortodontycznych
• osoby z ruchomą protezą zębową powinny poprosić lekarza dentystę o odpowiednie dopasowanie protezy; należy utrzymywać protezę w czystości stosując specjalne pasty i szczoteczki; znakomicie sprawdzają się myjki soniczne, które profesjonalnie oczyszczą protezę w warunkach domowych - myjka soniczna do protez.
• kobiety w ciąży i karmiące piersią powinny stosować specjalistyczne pasty i płukanki im dedykowane, które zapewniają odpowiednie odżywienie dziąseł - pasty do zębów dla kobiet w ciąży

Domowe sposoby i leczenie aft

• w przypadku wystąpienia dokuczliwej małej afty można stosować żele, kremy i płukanki, które w swoim składzie posiadają substancje kojące, znieczulające i dezynfekujące; zapewniają długotrwałą i natychmiastową ulgę oraz ułatwiają gojenie się owrzodzeń - w naszym sklepie posiadamy specjalną kategorię stworzoną dla produktów na afty - kliknij tutaj. Polecamy specjalny żel Gum AftaClear.
• do momentu ustania dolegliwości należy zrezygnować ze spożywania kwaśnych i gorących pokarmów, picia alkoholu i palenia tytoniu
• na czas leczenia powinno się wzbogacić dietę o jogurty i kefiry, które zawierają żywe kultury bakterii
• w przypadku powracających aft należy skonsultować się ze swoim lekarzem

Podsumowanie

Afty nie są poważnym problem zdrowotny, choć jest to dolegliwość bolesna i dokuczliwa. Z małymi owrzodzeniami powinniśmy sobie poradzić sami wspomagając się dostępnymi preparatami. W przypadku zmian dużych i bolesnych, z którymi nie potrafimy sobie poradzić lub aft powracających powinniśmy złożyć wizytę lekarzowi.