Najczęstsze choroby i dolegliwości w jamie ustnej

Nadwrażliwość zębów – przyczyny, objawy i skuteczne sposoby na zmniejszenie bólu.

Nadwrażliwość zębów to częsty problem objawiający się krótkim, ostrym bólem podczas kontaktu z zimnymi, gorącymi, słodkimi lub kwaśnymi produktami, a także podczas szczotkowania. Przyczyną może być m.in. odsłonięta zębina, recesja dziąseł, erozja szkliwa, bruksizm, zbyt mocne szczotkowanie lub niektóre zabiegi stomatologiczne.

W tym poradniku wyjaśniamy, co powoduje nadwrażliwość zębów, jak rozpoznać jej objawy i co stosować na nadwrażliwe zęby. Dowiesz się również, jaka pasta na nadwrażliwość sprawdzi się najlepiej, jaką szczoteczkę wybrać, jak prawidłowo szczotkować wrażliwe zęby, czego unikać w codziennej diecie oraz kiedy nadwrażliwość wymaga konsultacji ze stomatologiem.

Kamień nazębny, z łac. calculus dentalis, to zmineralizowana płytka bakteryjna, która mocno przylega do powierzchni zębów. Może mieć kolor od jasnożółtego do brązowego, a w przypadku osadów znajdujących się pod dziąsłami również ciemnobrunatny. Kamień nie jest wyłącznie problemem estetycznym – może sprzyjać stanom zapalnym dziąseł, nieprzyjemnemu zapachowi z ust i rozwojowi chorób przyzębia.

Jeśli zauważymy w obrębie jamy ustnej takie objawy jak pieczenie, ból, popękane kąciki warg i zajady, biały nalot na języku lub jego owrzodzenie, zaczerwienienie języka oraz towarzyszącą tym objawom suchość w jamie ustnej i nieprzyjemny zapach z ust, absolutnie nie powinniśmy tych symptomów bagatelizować tylko zdecydować się na szybki kontakt z lekarzem stomatologiem, najlepiej specjalizującym się w periodontologii. Powyższe objawy mogą bowiem świadczyć o grzybicy, która nieleczona może spowodować wiele spustoszeń w organizmie. Uwaga! Grzybica jamy ustnej jest zaraźliwa, więc tym bardziej nie należy jej bagatelizować. 

Zdrowe zęby to również zdrowe dziąsła. Od ich stanu może zależeć kondycja i jakość naszego życia. Niewłaściwa higiena jamy ustnej często prowadzi do rozwinięcia się choroby przyzębia. Z kolei chore przyzębie może przyczynić się do rozwinięcia wielu chorób, np. cukrzycy, osteoporozy czy reumatoidalnego zapalenia stawów. Choroby przyzębia są również bardzo groźne podczas ciąży.

Z pewnością każdy doświadczył nieprzyjemnego uczucia suchości jamy ustnej spowodowanego, np. wysiłkiem fizycznym, przebywaniem w upale, oddychaniem przez usta. Zaschnąć w ustach może też z powodu stresu. Zdarzyć się jednak może, że suchość w jamie ustnej powoduje zaburzona praca ślinianek, które nie wytwarzają odpowiedniej ilości śliny. Wtedy najprawdopodobniej mamy do czynienia ze schorzeniem zwanym kserostomią. Suchość jamy ustnej może też towarzyszyć wielu chorobom lub być ich symptomem.

Jeśli odczuwamy dokuczliwe pieczenie czy szczypanie w jamie ustnej, a nie jest ono spowodowane podrażnieniem, np. w skutek zjedzenia pokarmu czy urazu, które podrażniły błonę śluzową, wówczas możemy mieć do czynienia z tzw. pierwotnym zespołem pieczenia jamy ustnej - BMS. 

Afty z łac. Aphtosis, są to otwarte owrzodzenia i nadżerki zlokalizowane w jamie ustnej zwykle na wewnętrznej stronie policzków, wargach, języku, podniebieniu, migdałkach, czy dziąsłach. Stanowi zapalnemu może towarzyszyć powiększenie okolicznych węzłów chłonnych. Jeżeli afty występują z nawrotami, mamy wtedy do czynienia z aftozą.  Afty mają formę bolesnych nadżerek bądź owrzodzeń wielkości od ok. 0,1 do 2-3 cm, są pokryte białym, żółtawym lub szarym nalotem otoczonym różową lub czerwoną obwódką. Samoistnie znikają w okresie 4 do 8 dni. Afty mogą występować pojedynczo lub w grupie kilku.

Zgrzytasz zębami podczas snu, a przy tym masz starte zęby na kształt łuku? Dokucza ci ból głowy, ból szczęki? Twoje zęby są nadwrażliwe? Masz problem z szerokim otwarciem ust?  Jeśli takie dolegliwości zauważysz, to najprawdopodobniej są to objawy bruksizmu.

Nadwrażliwość szyjek zębowych jest to schorzenie spowodowane odsłonięciem szyjek zębowych. Powstaje w wyniku obniżania się poziomu dziąsła, czyli jego recesji. Miejsce odsłonięte jest bardzo wrażliwe, z tego też powodu dolegliwości tej często towarzyszy przenikliwy ból, zwykle podczas spożywania zimnych lub gorących posiłków, lub podczas zmiany temperatury otoczenia.

Ostry, kłujący ból zębów występujący podczas spożywania, np. zimnych lub gorących posiłków dotyczy nawet 74% populacji, zwykle osób w trzeciej dekadzie życia, które w zdecydowanej większości cierpią na choroby przyzębia. Częściej pojawia się u kobiet niż u mężczyzn. Okazuje się również, że ten rodzaj schorzenia występuje najczęściej obok próchnicy. Osoby, które mają problem z nadwrażliwością wręcz marzą o spokojnym i przyjemnym wypiciu gorącej kawy lub herbaty czy zjedzeniu lodów. 

Erozja to utrata szkliwa, a w późniejszych fazach nawet zębiny, w wyniku długotrwałego, rozpuszczającego działania kwasów. Dodatkowo dużą rolę w powstawaniu erozji odgrywa mechaniczne ścieranie rozmiękczonego szkliwa np. szczotkowanie zębów zbyt twardą szczoteczką i złą techniką.

Nieświeży oddech jest bardzo często spotykanym problemem w społeczeństwie i dotyka prawie co 4 osobę na świecie. Halitoza (halitosis) była już opisywana w Księdze Hioba - jest to przypadłość cuchnącego oddechu z jamy ustnej. Nieświeży oddech może obniżyć samoocenę oraz odpychać od nas swoich rówieśników w pracy, bądź szkole. Warto zauważyć, że podstawowa higiena jamy ustnej może nie wystarczać, ponieważ wielu z nas ma o wiele większą skłonność do halitozy. U takich osób niezbędna jest dodatkowa oraz częsta higiena jamy ustnej, dieta oraz np. niepalenie tytoniu.